Jeanette Vergouwen-de Caluwe
De uitvoering van het concert ‘De schoonheid van het verschil’ door de Nederlandse Bachvereniging (NBV) o.l.v. de nieuwe artistiek leider Johanna Soller was verrassend, knap en spannend. Het ensemble met heel veel jonge musici, speelde dinsdag 29 september 2026, voor een zo goed als uitverkochte Zeeuwse Concertzaal Middelburg Toch een eer dat tussen de steden Utrecht, Amsterdam, Den Haag en thuishaven Naarden, Middelburg prijkt. Het Zeeuwse publiek genoot met volle teugen.
Johanna Soller leverde meteen haar visitekaartje af. Ze is pas 37 jaar, maar straalt energie uit en een muzikaliteit vol passie. Ik volg de NBV al meer dan veertig jaar maar ik heb nog nooit een dirigent meegemaakt die haar musici zo begeestert en die alles aangeeft. Zij dirigeert met al haar vingers, hand- en armbewegingen en zelfs met haar hoofd (de subtiele hartslag in Fratres van Pärt door de percussie). Zij hecht veel waarde aan de tekst en onderstreept dit door op de juiste momenten een extra dynamiek toe te voegen. Daardoor komen emoties en dramatiek goed over.
De samenstelling van het programma is apart, afwisselend en boeiend.
In de Cantate ‘Es erhub sich ein Streit van Johann Christoph Bach (zoon van..,) wordt een strijd geleverd tussen goed en kwaad. De cantate, met 22 obligate stemmen, is meesterlijk en heel effectvol. Een echt harmonische compositie met triomfale koren. Maar ik was vooral onder de indruk van de serene en toch krachtige sonata en de plotselinge ingelaste stiltes in het koor over de draak (het kwaad).
Hoe lieflijk klonk daarna ‘Befiehl dem Engel van Buxtehude, waarin vrede en solidariteit werden bezongen.
De inlassing van Fratres, van de nog levende componist Arvo Pärt, was geweldig. Wat een energie en virtuositeit stelde violiste Anneke van Haaften ten toon en hoe mooi en bijna etherisch klonk de begeleiding van de strijkers. Maar vooral de effectieve inbreng van het slagwerk was intrigerend. Deze muziek haalt de basale emoties van een mens naar boven.
In de cantate ‘Man singet mit Freuden vom Sieg BWV 149 van J.S. Bach, waarin hout- en koperblazers een duidelijke partij invullen, werd de spanning omgebogen naar vrede, schoonheid en vooral harmonische klanken. Opvallend was de balans tussen de stemmen van het vocale ensemble en de solisten Carine Tinney/sopraan, Ales Potter/alt, Guy Cutting/tenor en Matthias Winckhler/bas in de verhalende recitatieven, emotie volle aria’s, het stralende openingskoor en de serene slotkoraal.
Na de pauze alleen Bach. De orkestsuite nr. 4 (BWV 1069) vormde een goede inleiding voor de cantate ‘Man singet mit Freuden’. Beide werken zijn geschreven in de toonaard D en hebben dezelfde instrumentatie (trompetten, pauk, hobo’s, fagot, strijkers en Basso Continuo). De werken klinken met deze bezetting feestelijk. In de suite klonk de Ouverture helder en genuanceerd en het pittige tempo zorgde voor spanning. De suite, met Bourrée, Gavotte, Menuet en het slotdeel Réjouissance met een polonaisekarakter, kreeg een sierlijke en dansante invulling.
In de cantate is de strijd gestreden en wordt het conflict opgelost; door engelen bij Bach en hopelijk momenteel door de mensen van tegenwoordig, die solidair zijn en meelevend. In dit concert om niet te vergeten overheerste de vreugde overheerste. Ik hoop NBV nog vaak te kunnen horen. Met Soller aan het stuur belooft het een stralende toekomst te worden.